Luidsprekers van handmade gerecycled beton
Daar zit muziek in!
Het is niet de eerste toepassing waar je aan denkt bij betongranulaat. YKMA Design uit Delft Eindhoven durft het aan: luidsprekers met een behuizing van gerecycled beton, afkomstig van de werf van Twentse Recycling Maatschappij, onderdeel van Twee “R” Recycling. “Beton is het ideale materiaal vanwege de combinatie van stijfheid en massa. Daardoor resoneert het geluid niet en vibreert de kast niet.”
Aan het woord is Damiaen Hogervorst, student industrieel ontwerpen aan de TU Delft en mede-oprichter van YKMA Design. Zijn medestudenten Mark Loopstra en Leon van Klaveren vullen de start-up aan die met het eerste prototype van de OC1 (Omnidirectional Concrete speaker) indruk maakte tijdens de Dutch Design Week, afgelopen oktober in Eindhoven.
“Beton ideaal materiaal voor luidspreker”
“Ik liep al jarenlang rond met het idee om een luidspreker van beton te maken”, zegt Hogervorst die deze dag samen met zijn medewerkers de werf bezoekt van de Twentse Recycling Maatschappij om een lading betonpuin van 0-4 en 4-8 mm op te halen. “Ha ha, we komen regelmatig hier om 32 kilogram in ons aanhangertje te laden. Elke luidspreker bevat namelijk die hoeveelheid beton.”
Maar waarom een luidspreker met een behuizing van beton? Veel luidsprekers hebben een kast van hout. “Beton is het ideale materiaal voor een geluidsbox, omdat door het stijve materiaal er geen vibratie en resonantie van de kast optreedt. Een geluidsexpert wil dat alleen de lucht in een luidspreker vibreert. Hout heeft als nadeel dat het mee vibreert, waardoor er verstoring van het geluid plaatsvindt, legt Hogervorst uit.
De ontwerpwereld reageerde enthousiast op het door YKMA Design ontwikkelde model. Architecten, industrieel ontwerpers en andere bezoekers van de Dutch Design Week hebben de OC1 besteld. Het geeft de drie companen moed om door te gaan met het vernieuwende product. Alleen in Duitsland bestaat een bedrijf dat ook luidsprekers met een beton behuizing maakt, maar doet dit op zeer kleine schaal. Volgens Mark Loopstra is het niet de bedoeling om haar product in massa te gaan leveren. “Nee, daarvoor is de markt te klein en het is financieel niet aantrekkelijk genoeg om deze luidsprekers in massa te produceren. We hebben voor januari 2020 een orderportefeuille van zeven stuks die we moeten uitleveren. We hopen op circa 10 à 20 stuks per maand, dat zou een mooi begin zijn.”
Gerecycled beton
De beton luidsprekers hebben een bijzondere ‘twist’, het materiaal bestaat namelijk uit betongranulaat dat afkomstig is van gesloopte gebouwen uit de regio Twente. Eindhoven en Twente…hoe is die match ontstaan? “We zijn al googlend op zoek gegaan naar puinrecyclingsbedrijven die het granulaat konden leveren. De meeste bedrijven reageerden niet op ons verzoek, maar Twee “R” Recycling reageerde wel spontaan.” Commercieel manager Mark Hofman vult de studenten aan: “We vinden het interessant en
leuk om te pionieren voor deze groep jonge ondernemers. De kleine afnamehoeveelheid maakt ons in dit geval niets uit. We ondersteunen dit project uit oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen.”
“Leuk en interessant om deze pioniers te ondersteunen”
Niet voor niets bestaan de luidsprekers van beton uit gerecycled beton(puin). Volgens Hogervorst is het gebruik van gerecycled materiaal in designproducten een hot issue in de ontwerpwereld. “Men wil de herkomst van het beton kunnen herleiden naar een oorsprong. We zijn daarom van plan om op elke behuizing de oorsprong van het beton -dus uit welk gebouw en locatie- te markeren. We hopen dat het lukt.” Voor de eerste prototypes werd nog Portland cement toegepast, maar daar wil YKMA Design van af vanwege de hoge CO2 uitstoot. “We gaan experimenteren met kalksteenmeel of Hoogovencement die een lagere CO2 emissie hebben.” Anton Reef oppert om polymeerbeton toe te passen dat gebonden is met kunsthars. Een idee dat YKMA Design zeker zal meenemen in de bedrijfsstrategie.
Controle over het proces
De studenten doen alles zelf: ontwerp, productie van de mal, de verwerking (het gietproces van het beton) en bewerking (het schuren en polijsten van het beton) en de montage van alle overige elementen: de inbouw van de woofer en de pootjes van geanodiseerd aluminium, chroom of koper (de klant mag kiezen). Het geluid van maximaal 80 Watt wordt extern versterkt. Alle materialen en onderdelen zijn demontabel en dus weer herbruikbaar.
YKMA Design wil de volledige controle over het proces houden, van ontwerp tot en met levering. Het giet- en bewerkingsproces doen de studenten zelf. 
Ze zijn actief in een werkplaats aan de TU Delft, maar ze zijn op zoek naar een eigen fabriekshal. Zeker als het aantal orders stijgt en er voorraad moet worden aangehouden, is een eigen stek wenselijk. “We moeten ons productieproces nog verder stroomlijnen. Straks komen er verschillende wensen van afnemers. Daar moeten we op inspelen met behulp van verschillende soorten mallen. Dat is een arbeidsintensief proces.” Het beton heeft 2 à 3 dagen de tijd om uit te harden. De wanden zijn 20 mm dik.
Hogervorst en zijn companen hopen dat ze van het bedrijf kunnen leven. “De enthousiaste reacties tijdens de Dutch Design Week sterken ons in de overtuiging dat we er een boterham mee kunnen verdienen.”
Terug naar overzicht
